Wat is een elektronisch veiligheidsonderzoek (EVO)?

Waarom is een EVO nodig?

Afluisteren is niet een theoretisch risico. Bij bedrijven, overheden en internationale instellingen worden afluistermiddelen aangetroffen in meubels, inrichting, ventilatie, bekabeling, computersystemen en randapparatuur.

Observatieapparatuur is evident lastig herkenbaar en de periode tussen plaatsing en ontdekking (dwell time) is doorgaans maanden. Detectie gebeurt vrijwel nooit toevallig, maar in gericht onderzoek. Afluisterapparatuur opsporen is daarmee geen kwestie van rondkijken: de strikt methodische aanpak van GreyOps is erop ingericht om aanwezige afluistermiddelen en ongewenste signalen betrouwbaar op te sporen en te duiden.

Niet alleen staatsgeheimen zijn het afluisteren waard. In een directiekamer komt met regelmaat informatie langs die voor een tegenpartij direct geld waard is: een overnamedossier, de ondergrens in een onderhandeling, nog vertrouwelijke reorganisatieplannen, de gedachtelijn in een lopend geschil, tenderbedragen, R&D waar jaren investering in zit. Informatie die elders goed beschermd wordt, maar hier hardop besproken wordt.

De actor achter een afluistermiddel is dan ook niet per definitie een inlichtingendienst. Bij de gedocumenteerde casussen gaat het naast statelijke actoren om concurrenten, een ingehuurd beveiligingsbedrijf en een intern team. De middelen zijn breed verkrijgbaar: een recorder of een microfoon met simkaart kost tientallen euro's en vraagt geen technische kennis om te plaatsen. Wat wel nodig is, korte fysieke toegang, is in een vergaderzaal zelden schaars: schoonmaak, onderhoud, ICT, catering en externe bezoekers komen er langs. Daarbij staat de ruimte soms hele dagdelen (ongecontroleerd) leeg.

De afweging voor een sweep is dus niet alleen een hoog dreigingsniveau, maar ook specifieke gesprekken, trajecten of gebruik van ruimtes. Overweeg wat een onderwerp waard is voor belanghebbenden. Of er apparatuur is geplaatst is zonder onderzoek niet vast te stellen. Een zorgvuldig geplaatst afluistermiddel laat doorgaans weinig zichtbare sporen na. De gevolgen komen vaak pas aan het licht nadat vertrouwelijke informatie al is gecompromitteerd.

Waar we naar kijken en waarom

Onderzoek van het radiofrequente spectrum

De meeste afluistermiddelen versturen wat ze opvangen (audio en video) via radiosignalen. Een belangrijk onderdeel van een sweep is dan ook het systematisch onderzoeken van het radiofrequentiespectrum. Met breedbandontvangers en spectrumanalyse zoeken we naar signalen die er niet horen: GSM, Wi-Fi, Bluetooth en nieuwere methoden zoals BLE en Wi-Fi HaLow. Zenders die in korte pulsen werken of hun vermogen over een breed bereik uitsmeren, zijn lastiger te vinden. Dat vraagt om zowel de juiste meetapparatuur als om interpretatie van meetresultaten.

Het meetmoment telt mee. Apparatuur die op afstand wordt in- en uitgeschakeld, wordt vaak gericht geactiveerd (bijvoorbeeld binnen kantoortijden). Bij ruimtes met intensief gebruik meten we daarom op diverse momenten.

Apparatuur die niets uitzendt

Niet alle middelen zenden uit. Een recorder die lokaal opneemt, stuurt geen radiosignaal. Die is vindbaar via grondige fysieke inspectie, halfgeleider-detectie die uitgeschakelde elektronica herkent en met thermische camera's die de restwarmte van een verstopt apparaat of voeding zichtbaar maken.

Vaste infrastructuur en bekabeling

Daarnaast onderzoeken we de vaste infrastructuur: telefoon-, data- en voedingslijnen met een kabelmeting die onderbrekingen en aftakkingen zichtbaar maakt, lensdetectie voor bedrade en draadloze camera's en een videoscoop voor ruimtes achter wanden, bekleding en in plafonds en installaties.

Afhankelijk van de context kunnen we onder meer inzetten:

• Breedbandontvangers en frequentiescanners met verschillende antennes en filters.
• Spectrum- en vectorsignaalanalyse voor nadere beoordeling van aangetroffen signalen.
• GSM-, wifi- en breedbanddetectie.
• Halfgeleider-detectie (non-linear junction detection) van elektronica die niet uitzendt.
• Thermische camera's voor warmtesporen van actieve componenten.
• Lensdetectie van verborgen camera's.
• Kabelmeting (time/frequency domain reflectometry) voor koperen telefoon- en datalijnen.
• Videoscoop voor moeilijk bereikbare ruimtes.
• Multimeter voor metingen aan voedingen en componenten.
• Muurscanner voor detectie van objecten ingebouwd in (voorzet)wanden en plafonds.

Absolute zekerheid bestaat niet, maar een methodisch uitgevoerde sweep brengt technische afluisterrisico’s vergaand in beeld. We onderzoeken systematisch het radiofrequentiespectrum, de bekabeling en de ruimte, volgens vooraf vastgelegde detectiecriteria en met een transparante rapportage van scope, bevindingen en restrisico’s.